Συγγενής σκολίωση

Συγγενής σκολίωση είναι η (ευτυχώς σπάνια) μορφή σκολίωσης που προκαλείται από κάποια ανωμαλία της ανάπτυξης της σπονδυλικής στήλης κατά την εμβρυική περίοδο δηλαδή πριν την γέννηση. Συνήθως ανακαλύπτεται όταν το παιδί είναι ηλικίας από λίγων εβδομάδων έως λίγων μηνών. Συμβαίνει όταν για διαφόρους λόγους (κυρίως χρωμοσωμικές ή γονιδιακές ανωμαλίες που αποτελούν μέρος κάποιου γενικότερου συνδρόμου) δύο ή περισσότεροι σπόνδυλοι παραμένουν ενωμένοι μεταξύ τους στην μία πλευρά με παρουσία "γέφυρας" οστού (σχήμα 1). Υπάρχει επίσης περίπτωση λόγω λανθασμένου σχηματισμού της σπονδυλικής στήλης ένας ή περισσότεροι σπόνδυλοι να παραμένουν ατελώς σχηματισμένοι δηλαδή σε σχήμα "σφηνοειδές" (σχήμα 2).

Στις περιπτώσεις αυτές κατά την ανάπτυξη του παιδιού τους πρώτους μήνες της ζωής μπορεί να παρατηρηθεί ανάπτυξη και ραγδαία επιδείνωση σκολίωσης. Ο τύπος αυτός της σκολίωσης παρουσιάζεται εμφανισιακά διαφορετικά από ότι η σκολίωση σε μεγαλύτερα παιδιά και εφήβους καθώς το πρώτο πράγμα που παρατηρούν οι γονείς ή ο παιδίατρος είναι μια μικρή οστική προεξοχή (σαν ογκίδιο) σε κάποιο σημείο της πλάτης. Σε περιπτώσεις οποιασδήποτε υποψίας για ασυμμετρία στην πλάτη ή την μέση παιδιών τόσο μικρής ηλικίας είναι απολύτως απαραίτητο να εξετάζονται τα παιδιά άμεσα από ορθοπαιδικό εξειδικευμένο στις παθήσεις της σπονδυλικής στήλης για να διερευνηθεί η πιθανότητα ύπαρξης του προβλήματος όσο το δυνατόν πιο άμεσα.
Επίσης, γνωρίζουμε οτι στις περιπτώσεις αυτές μπορεί να συνυπάρχουν σοβαρές παθήσεις όπως της καρδιάς, των ισχίων και της διανοητικής ανάπτυξης του παιδιού. Η πιθανότητα αυτή πρέπει να διερευνηθεί αμέσως και σε βάθος με τη συνεργασία Ορθοπαιδικού και Παιδιάτρου ώστε να ελεγχθούν και να αντιμετωπιστούν έγκαιρα όλα τα προβλήματα που πιθανόν να συνυπάρχουν με τη σκολίωση.

Σε περίπτωση που υπάρχει συγγενής σκολίωση το αν και πως αυτή θα εξελιχθεί εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από την μορφή και τον τύπο της ανωμαλίας ανάπτυξης της σπονδυλικής στήλης που υπάρχει. Υπάρχουν περιπτώσεις κατά τις οποίες η ανωμαλία αυτή είναι πιο "συμμετρική" με συνέπεια η παραμόρφωση να εξελίσσεται λίγο ή και καθόλου. Σε τέτοιες περιπτώσεις το παιδί μπορεί να χρειάζεται απλά παρακολούθηση από ειδικό κατά τακτά χρονικά διαστήματα. Ωστόσο υπάρχουν και περιπτώσεις κατά τις οποίες η ανωμαλία της σπονδυλικής στήλης είναι πιο σοβαρή με συνέπεια να δημιουργείται μεγάλη ασυμμετρία στην ανάπτυξη της σπονδυλικής στήλης κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής. Αυτό μπορεί να οδηγήσει στις σοβαρότερες και βαρύτερες μορφές σκολίωσης που μπορούν να συμβούν. Σε τέτοιες περιπτώσεις θα πρέπει η κατάσταση να αντιμετωπίζεται όσο το δυνατό συντομότερα για να αποφευχθεί η βαριά και μόνιμη παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης, του θώρακα αλλά και των εσωτερικών οργάνων (πνεύμονες, καρδιά, μεγάλα αγγεία). Η αντιμετώπιση απαιτεί χειρουργική διόρθωση. Πρόκειται για λεπτή επέμβαση που μπορεί να γίνει μόνο από εξειδικευμένη χειρουργική ομάδα (από ορθοπαιδικό χειρουργό και νευροχειρουργό) σε μεγάλο κέντρο όπου υπάρχει η απαραίτητη ιατρο-τεχνολογική υποδομή. Εάν υπάρξει πρώιμη διάγνωση και έγκαιρη χειρουργική διόρθωση ακόμα και βαριές περιπτώσεις συγγενούς σκολίωσης μπορούν να θεραπευθούν πλήρως και το παιδί να ζήσει μια απόλυτα φυσιολογική ζωή. Δυστυχώς σε τέτοιες βαριές περιπτώσεις το πρόβλημα δεν μπορεί να διορθωθεί αλλά ούτε καν να επιβραδύνουμε την εξέλιξή του με συντηριτικά μέσα όπως κηδεμόνες ή γύψους κορμού.

Νευρο-μυική σκολίωση

είναι η παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης που μπορεί να παρατηρηθεί σε περιπτώσεις νευρομυικών παθήσεων. Υπάρχουν πάρα πολλές τέτοιες παθήσεις οι περισσότερες από τις οποίες είναι σπάνιες όπως:

Η νευρομυική σκολίωση έχει πάντα υψηλό κίνδυνο να οδηγήσει σε σοβαρή παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης με αρκετές συνέπειες. Τα προβλήματα που μπορεί να δημιουργηθούν είναι πολλές φορές πολύ πιο πολύπλοκα απ΄ότι αυτά σε περιπτώσεις ιδιοπαθούς σκολίωσης. Η νευρομυική σκολίωση είναι γενικά δύσκολο έως αδύνατο να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά με κηδεμόνες κορμού και μπορεί να επιδεινωθεί σημαντικά ακόμα και μετά την ενηλικίωση. Μπορεί επίσης να αναπτυχθούν και άλλα προβλήματα όπως κλίση της λεκάνης (πυέλου), εξάρθρημα των ισχίων, δυσκολία στην ισορροπία και την ικανότητα να καθήσουμε, οσφυαλγία και σε κάποιες περιπτώσεις ακόμα και σημαντικά αναπνευστικά προβλήματα. Σε περιπτώσεις νευρομυικών παθήσεων είναι απαραίτητη η συστηματική παρακολούθηση από ειδικό (ορθοπαιδικό χειρουργό με εξειδίκευση στις παθήσεις αυτές αλλά και στην σκολίωση). Σε αρκετές περιπτώσεις όταν παρατηρείται συνεχής επιδείνωση της σκολίωσης θα απαιτηθεί χειρουργική διόρθωση και σταθεροποίηση (μια ιδιαίτερα απαιτητική επέμβαση) που πρέπει να γίνεται μόνο από απόλυτα εξειδικευμένη ομάδα για να μπορέσει ο ασθενής να διατηρήσει την ικανότητά του να στέκεται ή να κάθεται χωρίς δυσκολία αλλά και να αποφευχθούν μόνιμες παραμορφώσεις στα κάτω άκρα όπως το εξάρθρημα του ισχίου.